Blog > Komentarze do wpisu

Mózg w kamaszach

Możliwości wykorzystania nauk kognitywnych w wojskowości nakreśliłem w artykule "Dołączymy do najlepszych?". Powoływałem się w nim na idee wyrosłe na gruncie kognitywistyki  m.in. koncepcję rozszerzonego umysłu. W Polsce temat ten w aspekcie zastosowań na polu walki podejmuje dr Maciej Błaszak, pracownik Zakładu Epistemologii i Kognitywistyki UAM.

Analiza umysłu żołnierza wpisuje się w nurt badania poznania jako ucieleśnionego (embodied cognition). "Stara" kognitywistyka, tzn. ta oparta na metaforze komputerowej uznawała, że umysł jest systemem obliczeniowym operującym na symbolach według dających się sformalizować reguł. Prace w tym paradygmacie okazały się niewystarczające, a krytyka Searla (argument chińskiego pokoju) była gwoździem do trumny tego podejścia. Kognitywiści zaczęli więc badać umysł jako integralny element środowiska biologicznego,  czynności poznawcze (percepcja, pamięć, język, podejmowanie decyzji i rozwiązywanie problemów) są uwarunkowane anatomią i fizjologią ciała, a zachowania można wyjaśnić z perspektywy ewolucji biologicznej. Porównując te dwa podejścia można powiedzieć, że pierwotnie w kognitywistyce przeważało porównanie umysłu do komputera, a obecnie do wielofunkcyjnego scyzoryka, w który wyposażyła nas natura. 

Jak się to ma do zagadnień pola walki?

1.
Próbując zrozumieć sprawność umysłu żołnierza, musimy na niego spojrzeć z trzech perspektyw: mózgu, ciała i środowiska. Myślenie i podejmowanie decyzji obejmuje tu nie tylko świadome i zaplanowane działania, ale również interakcje ciała z otoczeniem fizycznym i narzędziami. W swojej prezentacji pt.  "Narzędzia umysłu", dr Błaszak stawia 5 tez:
  • reprezentowanie pola walki w umyśle żołnierza jest ograniczone do minimum 
  • reprezentacje te nie są biernym odbiciem rzeczywistośc, ale uwzględniającymi kontekst strukturami kontroli
  • umysł w znacznej mierze efektywnie pracuje na poziomie nieświadomości
  • pomiędzy żołnierzem a polem walki istnieje ścisłe dopasowanie. Żółnierz jest uwrażliwony (ale nie musi, a czasem wręcz nie powinien być tego świadomy) na te aspekty terenu, które mają znaczeniedla podejmowanych przez niego działań
  • poczucie granicy ciała żołnierza może się zmienia: mózgowa reprezentacja ciała w korze somatosensorycznej jest elastyczna (co pokazuje także zjawisko bólu fantomowego lub przerostu reprezentacji palców w mózgu doświadczonych pianistów)
Dla usprawnienia funkcjonowania poznawczego ma znaczenie zaadoptowanie zewnetrznych przedmiotów do schematów myślenia. W życiu codziennym doświadczamy takiej adaptacji np. gdy długo piszemy lub jedziemy samochodem. W pierwszym przypadku odczuwamy, że stalówka pióra jest "przedłużeniem" naszych palców, a w drugim koła samochodu "przedłużają" nasze nogi. Dla żołnierza w polu walki adaptacyjne znaczenie może mieć mapa terenu jako pamięć zewnętrzna.
 
W artykule "Systemy umysłu gwarantujące bezpieczne działanie i podejmowanie decyzji - podejście kognitywne", dr Błaszak pisze, że mózg nieustannie rozwija się pod wpływem doświadczenia. Dla sprawności umysłu należy przedsięwziąć trening trzech modeli mentalnych:
  • model 1: najwcześniejsza rozwojowo funkcja mózgu,której neuronalne podłoże ulokowane w korze wzrokowej, słuchowej, węchowej, smakowej i somatosensorycznej o barwie, kształtach i ruchach obiektów w otoczeniu 
  • model 2: koduje informacje o związkach przyczynowo-skutkowych (mózhowy korelat: kora asocjacyjna). Pojawia się ok. 18 m-ca życia
  • model 3: pozwala utrzymywać w umyśle abstrakcyjne relacje (np. związek pomiędzy reprezentacją a reprezentowanym). Twierdzi się w związku z tym, że reprezentowanie w umyśle czyichś przekonań, które są różne od naszych jest czymś i ogólnie przypisywanie innym stanów mentalnych(Sally-Anne test) jest czymś, co umożliwia zachodzenie złożonych interakcji społecznych oraz np. kłamstwa. Funkcjonowanie modelu 3 "inicjuje kształtowanie się podmiotowości człowieka charakteryzowanej poznawczo, w kategoriach treści mentalnych
Kognitywistyka stawia sobie za cel zrozumienie działania umysłu. Osiąganie tego celu owocuje w liczne badania, które pozwalają nie tylko coraz lepiej wyjaśniać nasze działania, ale również usprawniać je.  

 

wtorek, 09 grudnia 2008, kognitywista

Polecane wpisy

  • Cyfrowy towarzysz coraz mądrzejszy

    Dla wielu kognitywistów zrozumienie umysłu oznacza zbudowanie jego adekwatnego modelu. Choć taki sposób uprawiania nauki nie jest doskonały, ma wiele praktyczny

  • Kognitywistyka rowerowa

    Każdy ma swój sposób na wakacje. My razem z dziewczyną uwielbamy wycieczki rowerowe. Gdy wielokrotnie jeżdziłem na zajęcia rowerem zastanawiałem się nad "kognit

  • Umysł rozszerzony z Redmond

    Firma Microsoft rzadko zbiera zbiera pochwały. Moją uwagę zwrócił jednak ostani wynalazek z laboratorium Microsoftu - SenseCam . Jest to urządzenie przeznaczone

TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu:

O blogu i autorze

Kontakt z autorem:
marekgoliasz [at] wp [kropka] pl

Kognitywista poleca

T.Karwatka

Usability w e-biznesie. Co kieruje Twoim klientem?

Opis Kupuję

M.Kasperski

Sztuczna Inteligencja

Opis Kupuję

M.Lindstrom

Brand Sense - marka pięciu zmysłów

Opis Kupuję

M.Jagodzińska

Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania

Opis Kupuję

M.MacDonald

Mózg. Nieoficjalny podręcznik

Opis Kupuję

M.Kasperski, A.Boguska-Torbicz

Projektowanie stron WWW. Użyteczność w praktyce

Opis Kupuję

S.Krug

Nie każ mi myśleć

Opis Kupuję

James Kalbach

Projektowanie nawigacji strony WWW. Optymalizacja funkcjonalności witryny

Opis Kupuję

  Sponsorzy bloga
  Reklama na blogach
  Blogvertising.pl

Moja strona domowa